Manastir Studenica
Ušće, Kraljevo · Srbija
1183–1196
Srpski istorijski korpus
Srpski spomenici
Krovna baza srpskog spomeničkog nasleđa — u Srbiji, regionu i svetu.
- spomenika u bazi
- 123
- zemalja
- 14
- spomenika na listi UNESKO
- 13
- vrsta spomenika
- 7
Šta je srpski spomenik?
Srpsko nasleđe, gde god da se nalazi
Srpski spomenici nisu popis spomenika na teritoriji jedne države. Ovo je krovna baza spomenika srpskog istorijskog i kulturnog porekla — onih koje su podigli Srbi i srpske državne, crkvene i društvene ustanove, koji čuvaju uspomenu na srpsku istoriju ili služe srpskoj zajednici — ma gde se nalazili: u Srbiji, od Vojvodine do Kosova i Metohije, u Republici Srpskoj i Crnoj Gori, u Dalmaciji i Lici, na Svetoj Gori, u Solunu i na Krfu, u Sentandreji i Temišvaru, u Beču, Trstu, Parizu, Bizerti i Čikagu.
Istovremeno, ni svaki spomenik na tlu Srbije nije srpski spomenik. Rimske palate, prirodna dobra i spomenici tuđinske vlasti ulaze u bazu samo ako su postali deo srpske istorije i kulture.
Načela i kriterijumi baze- I
Ktitorstvo
Podigli su ga srpski vladari, vlastela, Srpska crkva ili zadužbinari.
- II
Pamćenje
Obeležava ličnost, događaj ili stradanje iz srpske istorije.
- III
Stvaralaštvo
Delo je srpskih graditelja, slikara i vajara ili škole srpske umetnosti.
- IV
Zajednica
Podigla ga je i čuva srpska zajednica u regionu ili rasejanju.
- V
Identitet
Trajno je upisan u srpsko istorijsko pamćenje, predanje i književnost.
Tipologija
Vrste spomenika
Manastiri i crkve
Zadužbine vladara, vlastele i naroda — od raških i moravskih manastira do hramova u rasejanju.
64 spomenika
Utvrđenja i gradovi
Prestonice, gradovi i tvrđave srpskih vladara i despota.
9 spomenika
Spomen-obeležja i groblja
Spomen-kompleksi, kosturnice i vojnička groblja — mesta sećanja na ratove i stradanja.
19 spomenika
Javni spomenici
Spomenici ličnostima i događajima na trgovima i u parkovima.
11 spomenika
Nekropole i belezi
Stećci, krstače i krajputaši — kameni belezi srpskog pamćenja.
4 spomenika
Graditeljsko nasleđe
Konaci, dvorovi, rodne kuće i narodno graditeljstvo.
13 spomenika
Arheološka nalazišta
Ostaci srednjovekovnih prestonica i naselja.
3 spomenika
Svi spomenici
Celokupan registar od A do Š, sa pretragom i filterima.
123 spomenikaInteraktivna mapa
Srpsko nasleđe na mapi sveta
Od Đurđevih stupova do Nijagarinih vodopada — svaki spomenik u bazi ima svoje mesto na mapi, sa vrstom, epohom i statusom zaštite.
- MaticaSrbija 80Beograd 18Vojvodina 8Šumadija i Zapadna Srbija 35Južna i Istočna Srbija 8Kosovo i Metohija 11
- Srpske zemlje u regionuCrna Gora 8Bosna i Hercegovina 7Hrvatska 6Severna Makedonija 5
- Podunavlje i PanonijaMađarska 3Rumunija 2
- SredozemljeGrčka 4Italija 1Tunis 1
- Evropa i svetAustrija 1Češka 1Francuska 1Sjedinjene Američke Države 3
Digitalna riznica
Odabrani spomenici
Manastir Gračanica
Gračanica · Srbija
1321
Manastir Visoki Dečani
Dečani · Srbija
1327–1335
Manastir Sopoćani
Novi Pazar · Srbija
oko 1260
Manastir Manasija (Resava)
Despotovac · Srbija
1406/7–1418
Pećka patrijaršija
Peć · Srbija
13–14. vek
Manastir Đurđevi stupovi
Novi Pazar · Srbija
1170–1171
Smederevska tvrđava
Smederevo · Srbija
1428–1430
Van matice
Srpski spomenici u regionu i svetu
Zadužbine Nemanjića u Makedoniji i Zeti, manastiri Dalmacije, crkve Podunavlja, Hilandar na Svetoj Gori i grobovi srpskih ratnika od Soluna do Bizerte — deo su istog nasleđa kao i Studenica i Gračanica.
Svi prostoriCetinjski manastirCetinje · Crna GoraManastir OstrogDanilovgrad · Crna GoraManastir MoračaKolašin · Crna GoraNjegošev mauzolej na LovćenuJezerski vrh, Lovćen · Crna GoraManastir TvrdošTrebinje · Bosna i HercegovinaHercegovačka GračanicaTrebinje · Bosna i HercegovinaManastir ŽitomislićŽitomislići, kod Mostara · Bosna i HercegovinaSaborni hram Hrista SpasiteljaBanja Luka · Bosna i HercegovinaSaborna crkva Svete Trojice u MostaruMostar · Bosna i HercegovinaManastir KrkaKistanje · HrvatskaManastir KrupaObrovac · HrvatskaSmiljan — rodna kuća Nikole TesleSmiljan, Gospić · HrvatskaSpomen-područje JasenovacJasenovac · HrvatskaCrkva Svetog Đorđa u Starom NagoričanuStaro Nagoričane, Kumanovo · Severna MakedonijaMarkov manastirSušica, Skoplje · Severna MakedonijaManastir LesnovoLesnovo, Probištip · Severna Makedonija
Svetska baština
Srpsko nasleđe na listi UNESKO
- 1979Stari Ras i Sopoćani
- 1986Manastir Studenica
- 1988Sveta Gora — manastir Hilandar
- 2004Srednjovekovni spomenici na Kosovuu opasnosti od 2006.
- 2016Stećci — srednjovekovni nadgrobni spomenici
Na Preliminarnoj listi: Manasija, Smederevska tvrđava i Negotinske pivnice.
Sve o UNESKO dobrimaHronologija
Jedanaest vekova srpskog spomeničkog nasleđa
Ugroženo nasleđe
Spomenici kojima je potrebna zaštita
Spaljene crkve, porušeni manastiri, zaboravljeni krajputaši. Baza beleži stanje svakog spomenika i izdvaja one kojima preti nestanak — 13 spomenika za sada.
O projektu
Srpski istorijski korpus
Krovni projekat Kulturnog elementa koji na jednom mestu okuplja centralne baze o srpskoj heraldici, zadužbinarstvu, dramskom nasleđu i spomenicima.
Srpski spomenici nastali su iz sajta Serbian Cultural Heritage i sada prerastaju u krovnu bazu srpskog spomeničkog nasleđa — povezanu sa zadužbinarima i znamenjima iz sestrinskih baza.
O Srpskom istorijskom korpusu
Vaša podrška je važna
Baza raste trudom istoričara umetnosti, fotografa i prijatelja nasleđa. Podržite projekat, pošaljite fotografiju ili prijavite spomenik koji nedostaje.